సంజీవ్ కుమార్

సంజీవ్ కుమార్ (జన్మ నామం: హరిహర్ జెఠాలాల్ జరీవాలా 9 జూలై 1938 – 6 నవంబర్ 1985) ఒక పేరుపొందిన భారతీయ చలనచిత్ర నటుడు. ఇతడు అనేక అవార్డులను గెలుచుకున్నాడు. వాటిలోఉత్తమ నటుడిగా రెండు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు ఉన్నాయి. ఇతడు సినిమాలలో విభిన్నమైన పాత్రలను ధరించి ప్రేక్షకుల అభిమానాన్ని పొందాడు.

సంజీవ్ కుమార్ संजीव कुमार
తపాలా బిళ్ళపై సంజీవ్ కుమార్
జననం	హరిహర్ జెఠాలాల్ జరీవాలా[1] (1938-07-09) 1938 జూలై 9 సూరత్, బాంబే ప్రెసిడెన్సీ, బ్రిటిష్ ఇండియా
మరణం	1985 నవంబరు 6 (1985-11-06)(వయసు 47) ముంబాయి, మహారాష్ట్ర, భారతదేశం
మరణానికి కారణం	గుండెపోటు
ఇతర పేర్లు	హరిభాయ్
వృత్తి	నటుడు
క్రియాశీలక సంవత్సరాలు	1960–1985

ప్రారంభ జీవితం మరియు నేపథ్యం

సంజీవ్ కుమార్ అసలు పేరు హరిహర్ జెఠాలాల్ జరీవాలా (హరిభాయ్ అని కూడా వ్యవహరించబడేవాడు)[1][2] ఇతడు గుజరాత్ లోని సూరత్ లో ఒక గుజరాతీ పటేల్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని బాల్యం సూరత్‌లో గడచింది. తరువాత ఇతని కుటుంబం ముంబాయికి తరలి వెళ్ళింది. అక్కడ ఒక ఫిలిం స్కూలులో సంజీవ్ కుమార్ శిక్షణ పొందాడు. తద్వారా బాలీవుడ్‌లో నటుడిగా స్థిరపడ్డాడు. ఇతని ఇరువులు సోదరులు ఒక సోదరి ఉన్నారు.

సినిమారంగం

ఇతడు తన నట జీవితాన్ని నాటకరంగం ద్వారా ప్రారంభించాడు. మొదట ఇతడు ముంబాయిలోని "ఇండియన్ పీపుల్స్ థియేటర్ అసోసియేషన్(IPTA)", పిమ్మట "ఇండియన్ నేషనల్ థియేటర్" సంస్థల నాటకాలలో వేషాలు వేశాడు.[2] రంగస్థల నటుడిగా ఇతడు 22 ఏళ్ల వయసులో ముసలి వేషాలు వేసేవాడు.

ఇతని సినిమా ప్రస్థానం 1960లో హమ్‌ హిందుస్తానీ అనే సినిమాలో ఒక చిన్న పాత్ర ద్వారా ఆరంభమైంది. 1965లో నిశాన్ అనే సినిమా ద్వారా కథా నాయకుడి వేషాలు వేయడం మొదలు పెట్టాడు. 1968లో సంఘర్ష్ సినిమాలో ప్రముఖ నటుడు దిలీప్ కుమార్‌తో కలిసి నటించాడు. ఇతడు హిందీ సినిమాలలోనే కాక మారాఠీ, తెలుగు, పంజాబీ, సింధీ, తమిళ, గుజరాతీ సినిమాలలో కూడా నటించాడు. ఇతడు గుల్జార్, ఎ.కె.హంగల్, హృషీకేశ్ ముఖర్జీ, యశ్ చోప్రా, సుభాష్ ఘాయ్, సత్యజిత్ రే మొదలైన దర్శకులతో పనిచేశాడు. అరుణా ఇరానీ, జయ బాధురి, ఎల్.విజయలక్ష్మి,రాఖీ, లీనా చంద్రావర్కర్, సులక్షణా పండిట్, మౌసమీ చటర్జీ, యోగీతా బాలీ, అపర్ణా సేన్, షర్మిలా ఠాగూర్ మొదలైన నటీమణుల సరసన నటించాడు. ఇతడు నటించిన షోలే చిత్రంలో ఠాకూర్ పాత్ర ఇతడికి మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. నయాదిన్ నయీరాత్ సినిమాలో తొమ్మిది పాత్రలను ధరించాడు. ఈ పాత్రలను తమిళం (నవరాత్రి)లో శివాజీ గణేశన్, తెలుగు(నవరాత్రి)లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు పోషించారు.

వ్యక్తిగత జీవితం

ఇతడు జీవితాంతం అవివాహితుడిగానే ఉండిపోయాడు. ఇతడు హేమా మాలినితో 1973 నుండి సన్నిహితంగా మెలిగాడు. తరువాత నటి సులక్షణ పండిట్‌తో సంబంధం నెరిపాడు కానీ ఇరువురూ అవివాహితులుగానే మిగిలిపోయారు.[3] సంజీవ్ కుమార్ సులక్షణా పండిట్‌ను వివాహం చేసుకోవడానికి నిరాకరించడంతో ఆమె అవివాహితగానే ఉండి పోయింది. ఇతనికి సినిమా పరిశ్రమలో రాజేష్ ఖన్నా, శశికపూర్, షర్మిలా టాగూర్, తనూజ, దేవేన్ వర్మ, శివాజీ గణేశన్, బి.నాగిరెడ్డి, సారిక మొదలైన వారితో సన్నిహితమైన స్నేహ భాంధవ్యాలున్నాయి.

ఆరోగ్య సమస్యలు, మరణం

ఇతడికి పుట్టుకతోనే గుండె సంబంధమైన లోపంతో జన్మించాడు. ఇతని కుటుంబ సభ్యులలో ఎక్కువమంది 50 ఏళ్లకు మించి బ్రతుకలేదు. ఇతనికి 1979లో తొలిసారి గుండెపోటు వచ్చింది. అప్పుడు అమెరికాలో బైపాస్ సర్జరీ చేయించుకున్నాడు. అయినా 1985, నవంబర్ 6న 47వ యేట తీవ్రమైన గుండెపోటు వచ్చి మరణానికి దారితీసింది.ఇతని తమ్ముడు నికుల్ ఇతని కంటే ముందు మరణించాడు. మరొక సోదరుడు కిశోర్ ఇతని తరువాత 6 నెలలకు గతించాడు.[1][4] ఇతడు సినిమాలలో అనేక వృద్ధపాత్రలను పోషించినప్పటికీ నిజజీవితంలో 50 యేళ్లు కూడా బ్రతకలేక పోవడం విషాదకరమైన విషయం. ఇతడు నటించిన సుమారు పది సినిమాలు ఇతడి మరణానంతరం విడుదలయ్యాయి. 1993లో విడుదలైన ప్రొఫెసర్ కి పడోసన్ ఇతడు నటించిన ఆఖరి సినిమా.

అవార్డులు

జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు

ఉత్తమ నటుడిగా జాతీయ పురస్కారం – విజేత
1971 దస్తక్ – హమీద్[5]
1973 కోషిష్ – హరిచరణ్[5]

ఫిలింఫేర్ అవార్డులు

ఇతడు 11 మార్లు ఉత్తమ నటుడిగా, మూడు సార్లు ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా మొత్తం 14 పర్యాయాలు ఫిలింఫేర్ పురస్కారానికి ప్రతిపాదించబడ్డాడు,[6] వాటిలో రెండు సార్లు ఉత్తమ నటుడిగా ఒకసారి ఉత్తమ సహాయనటునిగా ఎంపిక కాబడ్డాడు. వివరాలు:

ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – విజేత
1976 ఆంధి – జె.కె.
1977 అర్జున్ పండిట్ – అర్జున్ పండిట్

ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ సహాయనటుడు – విజేత
1969 షికార్ – ఇన్‌స్పెక్టర్ రాయ్

ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1971 ఖిలోనా – విజయ్ కమల్ ఎస్.సింగ్
1974 కోషిష్ – హరిచరణ్ మాథుర్
1976 షోలే – ఠాకూర్ బలదేవ్ సింగ్
1977 మౌసమ్‌ – డా.అమర్‌నాథ్ గిల్
1978 యేహీ హై జిందగీ – ఆనంద్ నారాయణ్
1978 జిందగీ – రఘు శుక్లా
1979 దేవత – టోనీ/తరుణ్ కుమార్ గుప్తా
1979 పతి పత్ని ఔర్ వో – రంజీత్ ఛద్దా
1983 అంగూర్ – అశోక్ ఆర్.తిలక్

ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ సహాయనటుడు – ప్రతిపాదన
1979 త్రిశూల్ – రాజ్ కుమార్/ఆర్.కె.గుప్త
1983 విధాత – అబూ బాబా

ఇతర అవార్డులు

1974 - కోషిష్ చిత్రానికి ఉత్తమ నటుడిగా బెంగాల్ ఫిలిం జర్నలిస్ట్స్ అసోసియేషన్ (BFJA) అవార్డు.[7][8]
1969 - నావల్ స్టార్స్ అవార్డ్, ఎస్.ఎం.నందా చేత షానూ వరుణ్ ట్రోఫీ
1975 - సినీగోయర్స్ కౌన్సిల్ (ఢిల్లీ) ఫిలిం అవార్డు
1976 - మౌసమ్‌ చిత్రానికి లయన్స్ క్లబ్ ఆఫ్ నార్త్ కలకత్తా వారిచే యాక్టర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు.
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ఫిలిం పత్రకార సంఘ్ అవార్డు
కళాశ్రీ ఆర్ట్ & నెట్‌వర్క్ జీవన సాఫల్య మిలీనియం 2000 అవార్డ్
18వ జాతీయ భరత్ పురస్కారం
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఫిలిం జర్నలిస్ట్ అవార్డ్

ఫిల్మోగ్రఫీ

సంవత్సరం	సినిమా పేరు	పాత్ర	వివరణ
1993	ప్రొఫెసర్ కి పడోసన్	ప్రొఫెసర్ విద్యాధర్	మరణానంతరం విడుదలైనది
1989	ఊంఛ్ నీచ్ బీచ్
1988	నా ముంకిన్
1988	దో వక్త్ కీ రోటీ
1987	రాహీ	డా.ప్రభాత్ కుమార్
1986	లవ్ అండ్ గాడ్	కైస్ -ఇ - అమిర్ (మజ్ను)	మరణానంతరం విడుదలైంది
1986	కాంచ్ కీ దీవార్
1986	బాత్ బన్ జాయే	సూరజ్ సింగ్
1986	హాథోఁ కీ లఖీరేఁ	డాక్టర్ సాబ్
1986	కత్ల్	రాకేష్
1985	రామ్‌ తేరే కిత్నే నామ్‌	రామ్‌ కుమార్ (పేటూ రామ్)	శివాజీ గణేశన్ నటించిన "రామన్ ఎథనై రామనది" తమిళ సినిమా రీమేక్
1985	జబర్దస్త్	రతన్ కుమార్
1984	బద్ ఔర్ బద్నామ్
1984	లాఖోఁ కీ బాత్	అడ్వకేట్ ప్రేమ్‌ సాగర్
1984	పాఖండి
1984	యాద్‌గార్	రాయ్ కల్పనాథ్ రాయ్
1983	హీరో	దామోదర్ మాథుర్
1982	సురాగ్
1982	హాథ్‌కడీ	హరిమోహన్/సాకియా/గోపాల్ దాస్ మిత్తల్
1982	అంగూర్	అశోక్, ద్విపాత్రాభినయం	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1982	ఆయాస్	ఠాకూర్ జస్వంత్ సింగ్
1982	ఖుద్‌దార్	హరి శ్రీవాత్సవ్
1982	లోగ్ క్యా కహెంగే
1982	నమ్‌కీన్	గెరూలాల్
1982	సవాల్
1982	శ్రీమాన్ శ్రీమతి	శంకర్ లాల్	తాయారమ్మ బంగారయ్య రీమేక్
1982	సింధూర్ బనే జ్వాలా
1982	విధాత	అబూ బాబా	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ సహాయనటుడు – ప్రతిపాదన
1981	సిల్‌సిలా	డా.వి.కె.ఆనంద్
1981	దాసి	ఆనంద్
1981	ఇత్నిసీ బాత్	రాజా
1981	బీవీ ఓ బీవీ	కల్నల్ మంగళ్ సింగ్/శంకర్
1981	చెహ్రే పే చెహ్రా	డా.విల్సన్/బ్లాక్‌ స్టోన్
1981	లేడీస్ టైలర్
1981	వక్త్‌కీ దీవార్	విక్రమ్
1980	హమ్‌ పాంచ్	కృష్ణ	పడువారళ్ళి పాండవరు రీమేక్
1980	అబ్దుల్లా
1980	బే రెహమ్
1980	ఫౌజీ చాచా	ఫౌజీ చాచా	పంజాబీ సినిమా
1980	జ్యోతి బనే జ్వాలా		అతిథి పాత్ర
1980	పత్తర్ సే టక్కర్
1980	స్వయంవర్	రామ్‌	గుండమ్మ కథ సినిమాకు రీమేక్
1980	టక్కర్	సూరజ్/కిషన్	దేవుడు చేసిన మనుషులు రీమేక్
1979	కాలా పత్తర్	డా.రమేష్
1979	గృహ ప్రవేశ్	అమర్
1979	బాంబే బై నైట్
1979	ఘర్ కీ లాజ్
1979	హమారే తుమ్హారే	జైరాజ్ వర్మ
1979	జానీ దుష్మన్	ఠాకూర్
1979	మాన్ అపమాన్	శంకర్
1979	నౌకర్	అమర్
1978	దేవతా	టోనీ/తరుణ్ కుమార్	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన. శివాజీ గణేశన్ నటించిన "జ్ఞాన ఓలి" తమిళ సినిమా రీమేక్
1978	ముఖద్దర్
1978	పతి పత్ని ఔర్ వో	రంజీత్ చద్దా	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1978	సావన్ కే గీత్
1978	స్వర్గ్ నరక్	పండిట్ సోహన్ లాల్ త్రిపాఠీ
1978	త్రిశూల్	రాజ్ కుమార్ గుప్తా/ఆర్.కె.గుప్తా	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ సహాయనటుడు – ప్రతిపాదన
1978	తుమ్హారే లియే	ప్రకాష్/గంగాధర్ ఉపాధ్యాయ్
1977	ఉయంధవర్కల్	సంజీవ్ కుమార్	తమిళ సినిమా అతిథి పాత్ర
1977	ముక్తి	రతన్
1977	షత్రంజ్ కే ఖిలాడీ	మీర్జా సజ్జాద్ అలి
1977	యేహీ హై జిందగీ	ఆనంద్ నారాయణ్	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన. "కలియుగ కణ్ణన్" తమిళ సినిమా రీమేక్.
1977	ఇమాన్ ధరమ్	కబీర్ దాస్
1977	ఆలాప్	రాజా బహద్దూర్	అతిథి పాత్ర
1977	అంగారే	రాకేష్
1977	అప్నాపన్	రాజన్ రస్పాల్ సింగ్
1977	ధూప్ ఛావో	డా.పరాశ్
1977	దిల్ ఔర్ పత్తర్
1977	పాపి	అశోక్ రాయ్
1977	విశ్వాస్‌ఘాత్	మహేష్/రాజు
1976	జిందగీ	రఘు శుక్లా	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1976	అర్జున్ పండిట్		ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు
1976	దో లడికియా
1975	మౌసమ్	డా.అమర్‌నాథ్ గిల్	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1975	ఫరార్	ఇన్‌స్పెక్టర్ సంజయ్
1975	షోలే	ఠాకూర్ బలదేవ్ సింగ్	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు - ప్రతిపాదన
1975	ఆక్రమణ్	మేజర్ అజయ్ వర్మ
1975	ఆంధి	జె.కె.	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు
1975	అప్నే దుష్మన్	డాక్టర్
1975	అప్నే రంగ్ హజార్	సునీల్
1975	ధోతీ లోటా ఔర్ చౌపట్టీ	ఇన్‌స్పెక్టర్ వాగ్లే
1975	ఉల్జాన్	ఆనంద్
1974	ఊర్వశి		తెలుగు సినిమా
1974	కుఁవారా బాప్	డాక్టర్
1974	ఆప్ కీ కనమ్	మోహన్
1974	అర్చన	ప్రకాష్
1974	చరిత్రహీన్	ఇంద్రజీత్ ముఖర్జీ
1974	చౌకీదార్	డా.శ్యామ్
1974	దావత్
1974	ఇమాన్	మాధవ్/లఖన్
1974	మనోరంజన్	కానిస్టేబుల్ రతన్/షేరూ
1974	నయా దిన్ నయీ రాత్	ఆనంద్/స్వామీరహస్యానంద్/మిస్టర్ సారంగ్/ సేఠ్‌ధన్‌రాజ్/షేర్‌సింగ్/నాలుగు ఇతర పాత్రలు	తొమ్మిది విభిన్న ప్రాత్రలు. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన నవరాత్రి రీమేక్
1974	షాన్‌దార్	రాజన్	రాజ్‌కుమార్ నటించిన కన్నడ సినిమా "కస్తూరి నివాస" రీమేక్
1973	అగ్ని రేఖ
1973	భారత విలాస్		అతిథి పాత్ర, తమిళ సినిమా
1973	అనామిక	దేవేంద్ర దత్
1973	అన్‌హోనీ	ఇన్‌స్పెక్టర్ సునీల్
1973	దూర్ నహీ మంజిల్	కేవల్
1973	మన్‌చలీ	సుశీల్ కుమార్
1973	సూరజ్ ఔర్ చందా	సూరజ్
1972	పరిచయ్	నీలేష్	అతిథి పాత్ర
1972	కోషిష్	హరిచరణ్ మాథుర్	BFJA అవార్డ్ - ఉత్తమ నటుడు (హిందీ) ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన
1972	రివాజ్	శేఖర్
1972	సబ్ సే బడా సుఖ్		కథకుడు
1972	సీతా ఔర్ గీతా	రవి
1972	శుభ్-ఓ-శ్యామ్	నజీర్
1971	అనుభవ్	అమర్ సేన్
1971	ఏక్ పహేలి	పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్
1971	కంగన్
1971	మన్ మందిర్	దీపక్
1971	పరాశ్	ధరమ్‌ సింగ్
1970	బచ్‌పన్
1970	దస్తక్	హమీద్
1970	దేవు	డా.ఎ.ఎన్.శేఖర్
1970	గునా ఔర్ కానూన్
1970	ఇన్సాన్ ఔర్ సైతాన్
1970	ఖిలోనా	విజయ్ బాబు	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు – ప్రతిపాదన. పునర్జన్మ రీమేక్
1970	మా కా ఆంచల్
1970	ప్రియా	మాన్ సింగ్
1970	ఎ నైట్ ఇన్ కలకత్తా
1969	చందా ఔర్ బిజిలీ		తమిళ సినిమా "ఆనందై ఆనందన్" రీమేక్
1969	ఉస్ రాత్ కే బాద్		ద్విపాత్రాభినయం
1969	ధర్తీ కహే పుకార్ కే	మోతీ
1969	గుస్తాకీ మాఫ్	జై
1969	ఇన్సాఫ్ కా మందిర్
1969	జీనే కీ రాహ్	మనోహరి	అతిథి పాత్ర
1969	జ్యోతి
1969	సచ్చాయి	కిశోర్ దయాళ్
1969	సత్యకామ్	నరేంద్ర శర్మ (నరేన్)
1968	ఆశీర్వాద్	డాక్టర్ బీరేన్
1968	అనోఖీ రాత్
1968	గౌరి	సంజీవ్ కుమార్
1968	రాజా ఔర్ రంక్	సుధీర్
1968	సాథీ	అశోక్	అతిథి పాత్ర
1968	షికార్	పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్	ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు - ఉత్తమ సహాయనటుడు
1968	సంఘర్ష్	ద్వారకా ప్రసాద్
1967	గునేగార్
1967	నౌనిహాల్
1966	బాదల్	బసల్/కిరణ్
1966	హుస్న్ ఔర్ ఇష్క్	ఆషిక్ హుసేన్
1966	కలాపి
1966	పతి పత్ని	అమర్
1966	స్మగ్లర్	మోహన్
1966	ఆలీబాబా ఔర్ 40 చోర్	ఆలీబాబా
1965	నిషాన్
1964	ఆవో ప్యార్ కరే
1960	హమ్‌ హిందుస్తానీ	పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్

గుర్తింపు

గుజరాత్ రాష్ట్రం సూరత్ లో ఒక వీధికి ఇతని స్మృత్యర్థం "సంజీవ్ కుమార్ మార్గ్" అని నామకరణం చేశారు.

ఇతనిపేరుతో సూరత్‌లో ఒక పాఠశాల నెలకొల్పారు.

2013, మే 3వ తేదీ భారతప్రభుత్వం ఇతనిపై ఒక తపాలాబిళ్ల విడుదల చేసింది.[9]

14 ఫిబ్రవరి 2014లో ఇతని స్వంత పట్టణం సూరత్‌లో అప్పటి గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి, ప్రస్తుత భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ 108 కోట్ల విలువైన సమావేశ మందిరాన్ని "సంజీవ్ కుమార్ ఆడిటోరియం" పేరుతో ప్రారంభించాడు.[10]

సామాజిక సేవ

ఇతని పేరుతో "సంజీవ్ కుమార్ ఫౌండేషన్"[11] ఒక జాతీయ స్థాయి సేవా సంస్థ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ సంస్థ బాలల విద్య, ఆరోగ్య, సాంస్కృతిక అభ్యున్నతికై పనిచేస్తున్నది. 2015 నుండి ఈ సంస్థ సూరత్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ నిర్వహిస్తున్న సంజీవ్ కుమార్ నాటక పోటీలను స్పాన్సర్ చేస్తున్నది. ప్రతియేటా సంజీవ్ కుమార్ పేరుమీద ఉత్తమ నటుడు, ఉత్తమ నటి, ఉత్తమ దర్శకుడు విభాగాలలో నగదు బహుమతులను ఇస్తున్నారు.

మూలాలు

"Salt-and-pepper memories with Sanjeev Kumar". Hindustan Times. 4 November 2012. Retrieved 2013-08-12.
"He was an actor for all seasons". The Sunday Tribune. 13 August 2000. Retrieved 2013-08-12.
"Whatever happened to....... Sulakshana Pandit". Filmfare.
"Sanjeev Kumar". upperstall.com.
"20th National Awards For Films (1971)" (PDF). dff.nic.in. Directorate of Film Festivals. p. 41.
"Sanjeev Kumar Awards". Bollywood Hungama.
"BFJA Awards". BFJA Awards. Archived from the original on 12 July 2009.
"BFJA Awards". BFJA Awards. Archived from the original on 9 January 2010.
"India Post | Philately | Stamps | Stamps 2013:". Retrieved 18 July 2014.
"Gujarat remembers its proud son, versatile actor Sanjeev Kumar by inaugurating a grand auditorium in his honour | Home | www.narendramodi.in". Retrieved 18 July 2014.
Sanjeev Kumar Foundation

బయటి లింకులు

ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో సంజీవ్ కుమార్ పేజీ

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.