షట్కర్మలు

కూర్మ పురాణములో వివరించిన శ్లోకము ప్రకారము బ్రాహ్మణుల లక్షణాలు చెప్పినప్పుడు ఈ శ్లోకము చెప్పబడింది.

• యజనం = యజ్ఞం చేయడం
• యాజనం = యజ్ఞం నిర్వహించడం
• అధ్యయనం = (వేదం) చదవడం
• అధ్యాపనం = వేదం చదివించడం, చదువు చెప్పడం
• దానం = ఇవ్వడం
• ప్రతిగ్రహం = తీసుకోవడం

షట్కర్మలు:

ఈ క్రింది ఆరింటిని కూడా షట్కర్మలు అంటారు :

• శాంతి
• వశీకరణం
• స్తంభనం
• విద్వేషణం (పగ సాధించడం)
• ఉచ్ఛాటనం (శాసనోల్లంఘనం)
• మారణం

మరోరకం షట్కర్మాచరణను చేసే ధర్మపత్నిని గురించిన ఈ శ్లోకాన్ని చిత్తగించండి :

ఇంటి పనులు చెయ్యడంలో దాసీ మనిషి లాగా, మంచి ఆలోచన ఇచ్చేటప్పుడు మంత్రి లాగా, అలంకరణ చేసుకున్నప్పుడు లక్ష్మీదేవి లాగా, భోజనం పెట్టేటప్పుడు తల్లి లాగా, పడకటింటిలో రంభ లాగా ఈ షట్కర్మ (ఆరు పనులు) లతో ఉండేది ధర్మపత్ని. ఇదీ ఈ శ్లోకానికి అర్థం. ఇక్కడ షట్కర్మ బదులు షద్ధర్మ అని పాఠభేదం కూడా ఉంది.

అంటే క్రింది ఆరింటిని కుడా షట్కర్మలు గా చెప్పవచ్చునన్నమాట.

• ఇంటి పనులు చెయ్యడం
• మంచి ఆలోచనను ఇవ్వడం
• చక్కగా అలంకరించుకోవడం
• కష్ట సమయాలలో ఓర్పుతో ఉండడం
• ప్రీతిగా భోజనం పెట్టడం
• పడకటింటిలో ఆనందాన్ని ఇవ్వడం

యోగాకు సంబంధించిన శుద్ధి ప్రక్రియలు కూడా "షట్కర్మలు" లేదా "షట్ క్రియలు"గా పేర్కొనబడినది:

• నేతి : నాసికా శుద్ధిచేయడం.
• ధౌతి : జీర్ణమండలాన్ని శుద్ధిచేయడం.
• నౌళి : ఉదరకండరాల్ని పటిష్ఠం చేయడం.
• బస్తి : పెద్దప్రేగుల్ని శుద్ధిచేయడం.
• కపాలభాతి : మెదడు ముందరి భాగాన్ని ప్రేరేపించడం.
• త్రాటకం : కనురెప్పవెయ్యకుండా దృష్టిని కేంద్రీకరించడం.