శ్రీకాకుళం (ఘంటసాల)

విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంతభాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.

ఘంటసాల మండలం తెలుగురావుపాలెం, కొడాలి, కొత్తపల్లె, చినకళ్ళేపల్లి, చిట్టూర్పు, ఘంటసాల, బొల్లపాడు, దేవరకోట, తాడేపల్లి, వెల్లిమల్లి, రుద్రవరం, వేములపల్లె మరియు శ్రీకాకుళం గ్రామాలు ఉన్నాయి.

ఈ గ్రామము ఒకప్పుడు శాతవాహనులకు రాజధానిగా ఉండేది. క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దంలో శ్రీకాకుళం మహానగరంగా అభివర్ణించారు.

ఈ గ్రామానికి సమీపంలో తెలుగురావుపాలెం, చోరగుడి, పెనుమత్చ, కొడాలి గ్రామాలు ఉన్నాయి.

ఆంధ్రా బ్యాంక్.

ఈ గ్రామంలో 2014,నవంబరు-3న 33/11కె.వి. విద్యుత్తు ఉపకేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ కేంద్రం వలన, ఈ గ్రామంతో పాటు చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలయిన పాపవినాశనం, గోగినేనిపాలెం, తెలుగురావుపాలెం, అచ్చంపాలెం, సూరపనేనివారిపాలెం, వీరమాచనేనివారిపాలెం మొదలగు గ్రామాలలోలో వోల్టేజ్ సమస్య తీరిపోతుంది. [8]

ఈ గ్రామంలో సహకారసంఘం నిధులు 27 లక్షల రూపాయలతో నూతనంగా నిర్మించిన భవనాన్ని, 2015,జూన్-4న ప్రారంభించారు. [14]

1. శ్రీకాకుళం గ్రామంలో వెలసిన ఈ ఆలయంలో, స్వామివారి వార్షిక కళ్యాణ బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రతి సంవత్సరం, వైశాఖమాసం (మే నెల) లో శుక్ల త్రయోదశి నుండి బహుళ విదియ వరకు ఐదు రోజులపాటు, అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించెదరు. [5]
2. ఈ ఆలయానికి అయినంపూడి గ్రామములో 16.44 ఎకరాలు, శ్రీకాకుళం గ్రామములో 9.25 ఎకరాలు, తెలుగురావుపాలెంలో 16.73 ఎకరాలు, పాపవినాశనం గ్రామంలో 11.45 ఎకరాలు, గోగినేనిపాలెంలో 15.41 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. ఇదిగాక, తెలుగురావుపాలెంలో 8.82 ఎకరాల చేపలచెరువు ఉంది. వీటిని 3 సంవత్సరాలకొకసారి బహిరంగ వేలంద్వారా కౌలుకు ఇచ్చి, వచ్చిన ఆదాయాన్ని దేవస్థానం ఖాతాలో జమచేయుదురు. [13]
3. ఈ స్వామివారిని కీర్తించుచూ నాటి ప్రముఖ రచయిత శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమ కవి రచించిన ఆంధ్రనాయకశతకం లోని 108 పద్యాలను, ఆలయప్రాంగణంలో రాతి శాసనాలరూపంలో భద్రపరచారు. ఈ పద్యాలను వారి వారసులు శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు, రాజశ్రీధర్ లు, ప్రముఖ చలనచిత్ర నేపథ్య గాయకులు గాయకులు శ్రీ శ్రీకృష్ణచే ఆలపింపజేసి, సీ.డీ.రూపంలో నిక్షిప్తం చేసారు. ఈ సీ.డీ.లను 2016,ఫిబ్రవరి-4వ తేదీనాడు ఆలయంలో ఆవిష్కరించారు. [16]
4. ఈ ఆలయం ప్రాంగణంలో, శ్రీ కాసులపురుషోత్తమ కవి విగ్రహాన్ని, 2016,ఫిబ్రవరి-11వ తేదీనాడు ఆవిష్కరించారు. ఈ విగ్రహాన్ని శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమ కవి వంశీకులైన శ్రీ జాడల్రిజా సాగర్ రాజు, శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు మరియు శ్రీ కాసుల శ్రీధరరాజు ఏర్పాటు చేసారు. [17]
5. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో 2016,ఫిబ్రవరి-11, గురువారం రాత్రి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర దేవాదాయ ధర్మాదాయశాఖ, భాషా సాంస్కృతికశాఖ మరియు దివి ఐతిహాసిక పరిశోధన మండలి సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో, శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ఉత్సవాన్ని వైభవంగా నిర్వహించారు. [18]

ఈ ఆలయంలో, స్వామివారి 54వ వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు 2014,మే-25,26,27 లలో ఘనంగా నిర్వహించారు. 26న శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణ మహోత్సవం ఘనంగా నిర్వహించారు. 27న స్వామివారి గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. [6]

ఈ ఆలయంలో, 30-జూన్,2014, సోమవారం నాడు, వర్షం కోసం ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. కృష్ణానదీ జలాలు, 11 నీటిముంతలతో శివునికి రుద్రాభిషేకపూజలు, జలాభిషేకపూజలు నిర్వహించారు. [7]

శ్రీకాకుళం గ్రామములో, దేవాదాయశాఖ నిధులు రు. 3 లక్షలు మరియూ గ్రామస్థుల విరాళాలు రు. 15 లక్షలతో, నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలు, 2015,మే నెల-8వ తేదీ శుక్రవారం నుండి మూడురోజులపాటు నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమాలలో భాగంగా 9వ తేదీ శనివారంనాడు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో 108 కలశాలతో, హోమగుండాల వద్ద, విశిష్టపూజలు నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా పవిత్ర కృష్ణానదీ తీరాన, వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో జలాధివాసం పూజలు నిర్వహించారు. 10వ తేదీ ఆదివారం ఉదయం 9-31 గంటలకు శ్రీ హనుమత్, లక్ష్మణ, సీతా సమేత శ్రీ కోదండరామస్వామివారి నూతన విగ్రహ ప్రతిష్ఠ నిర్వహించారు. [10],[11] & [12]

శ్రీకాకుళాంధ్ర దేవాలయం

• లభించిన సమాచారం ప్రకారం ఇక్కడ విష్ణు అనే వీరుడు తన తెగ లేదా ప్రాంతాన్ని కాపాడి ప్రజాభిమానం చూరగొన్నాడు. అతను విష్ణువు అంశ కలిగి ఉన్నాడని భావించి జనులు అతనికి మందిరం నిర్మించి ఉండవచ్చును.[4].
• ఆలయంలో ప్రధాన మందిరం శాతవాహనుల కాలంనుండి నిలిచిఉన్నదనిపిస్తుంది. (క్రీ.పూ. 2వ లేదా 3వ శతాబ్దము). అలాగయితే ఇది దేశంలో అతి పురాతనమైన ఆలయాలలో ఒకటి. 'విష్ణు' అనే నాయకుడు శాతవాహనులకు ముందుకాలం వాడయ్యుండాలి. దీనికి కరనమ్
• ఆలయం ప్రాచీనతే కాకుండా ఈ వూరు తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక విశిష్టమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది.
• విజయనగర రాజు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన కళింగ దండయాత్ర మార్గంలో (క్రీ.శ.1518లో) ఇక్కడి విజయవాడ, కొండపల్లి దుర్గాలను జయించాడు. తరువాత ఈ మందిరం గురించి విని ఇక్కడి స్వామిని దర్శించుకొని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. ఆ రాజుకు కలలో నీల మేఘము డాలు డీలు సేయగజాలు [5] విష్ణువు దర్శనమిచ్చి ఆండాళ్‌తో తనకు రంగమందయిన పెండ్లి సెప్పుమని ఆనతిచ్చాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు తెలుగదేలయన్న దేశంబు తెలుగు, యేను తెలుగు వల్లభుండ, తెలుగు కండ ... యెరుగవే బాసాడి, దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స యని తలచి ఆముక్త మాల్యద ప్రబంధమును తెలుగు భాషలో రచించాడు.
• తరువాతి కాలంలో కాసుల పురుషోత్తమ కవి వ్యాజస్తుతి విధానంలో వ్రాసిన ఆంధ్రనాయక శతకము చాలా ప్రసిద్ధ చెందింది. అప్పటికి ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉన్నందున కవి చిత్ర చిత్ర ప్రభావ దాక్షిణ్య భావ! హత విమత జీవ శ్రీకాకుళాంధ్ర దేవ అనే మకుటంతో ఈ శతకాన్ని వ్రాశాడు.
• కృష్ణా నది, రైవిస్ కాలువ ఈ గ్రామం చుట్టూరా ఉన్నాయి. గ్రామంలో చాలా చెరువులున్నాయి.

మరకత రాజేశ్వరి

• విజయవాడ - కనకదుర్గ గుడి,
• పెనుగంచిప్రోలు, తిరపతమ్మ తల్లి
• వేదాద్రి నారసింహ క్షేత్రం
• మోపిదేవి
• కొల్లేటికోట - పెద్దింట్లమ్మ
• నెమలి - వేణుగోపాలస్వామి
• పెదకళ్ళేపల్లి - నాగేశ్వరాలయం
• ఆకిరిపల్లి - వ్యాఘ్రనరసింహస్వామి

• 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 7835.[7] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3877, స్త్రీల సంఖ్య 3958, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1976 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 2924 హెక్టారులు.