ధమ్మపదం

బౌద్ధ ధర్మ గ్రంథ సంపుటి అయిన త్రిపిటకాలలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా ప్రసిధ్ధికెక్కిన గ్రంథము ధమ్మపదం. ఈ గ్రంథము నాలుగు వందల ఇరవై మూడు గాథలలో బుద్ధుని బోధనలు సంక్షిప్త రూపములో ఉంది. ఈ గ్రంథము పూర్తిగా పద్యరూపంలో ఉంది. బుద్ధుని బొధనలు సమాన్య ప్రజలకు అర్ధమయ్యె విధంగ సరళమైన శైలిలో ఈ పద్యాలు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా తెరవాద శాఖకు చెందిన బౌద్ధ మతవాదులు ఈ గ్రంథములోని పద్యాలు వేరు వేరు సందర్భాల్లో బుద్ధుడు స్వయంగా పలికినవని భావిస్తారు [1].

ధర్మ చక్రం

త్రిపిటకాలు బుద్ధుని కాలములోని సామాన్య జన బాహుళ్యానికి అర్ధమయ్యే పాళీ భాషలో రాయబడినవి. త్రిపిటకాలలో మొదటిదైన[2] సుత్తపిటకంలో బుద్ధుని ఉపదేశాలను, సంభాషణలను ఏర్చికూర్చారు[3]. సుత్తపిటకం దీఘనికాయ, మజ్జిమనికాయ, సంయుత్తనికాయ, అంగుత్తారనికాయ, ఖుద్దకనికాయ అనే ఐదు నికాయాలు ఉంది. ధమ్మపదం, ఖుద్దకనికాయానికి చెందిన పదిహేను గ్రంథాలలో[4] ఒకటి. ఈ గ్రంథంలో నాలుగు వందల ఇరవై మూడు పద్యాలు ఇరవై ఆరు వర్గాలలో ఉన్నాయి.